Giriş
Herkese selamlar, bugün dünya üzerinde neredeyse hiç testi olmayan Green GP550A ECO modelinin iç yapısını, bileşenlerini, performansını ve ses seviyelerini inceleyeceğiz. Ben bu modeli kuponla birlikte 1.399 TL gibi cüzi bir miktara aldım. Bu fiyat aralığında PowerBoost, Rampage, Havit, Gamebooster gibi markaların ürünleri satıldığından fiyatı insanlara oldukça cazip geliyor. Ki gelmeli de.
Önce dış tasarıma, kutuya ve kablolara bakacağız. Ardından üniteyi açıp bileşenleri inceleyeceğim. En son regülasyon, ripple, sıcaklık, ses ve koruma testleri var. Asıl merak ettiğim kısım da orası zaten.
Dış tasarım, kutu içeriği ve kablolar
Kutu ve paketleme
Kutu içeriği genel olarak fakir. Dört tane kısa plastik kelepçe, dört vida, güç kablosu, tamamen Türkçe bir kılavuz, nemi alsın diye silika jel ve güç kaynağının kendisi çıkıyor. Başka da bir şey yok. Güç kaynağının köpüğe sarılmış olmasını beğendim. Kutu ve kılavuzdaki yazıların komple Türkçe olması ise biraz garip geldi. Türkiye pazarı için bayağı uğraşmışlar.
Dış kasa ve etiket
Dış kasası bu şekilde. Normal bir güç kaynağı. Etikete baktığımızda +5V hattından 20 A, +3.3V hattından 24 A ve +12V hattından ise 41 A verebildiği yazıyor. 12V için bu 492 W ediyor. Grup regülasyonlu bir güç kaynağına göre kâğıt üzerinde gayet güzel değerler. Tabii testlerde ne yaptığı ayrı mesele.
Kablo yapısı, uzunluklar ve iletken kalınlığı
24-pin anakart kablosu sleeve yapılmış. Diğer kablolar düz flat kablo. Bu fiyatta çoğu zaman renkli kablolarla karşılaşıyoruz. O yüzden bunları görmek güzel.
PCIe kablosunun 16 AWG olduğunu görünce biraz şaşırdım. Çünkü bu fiyatı geçtim, daha pahalı güç kaynaklarında bile her zaman 16 AWG kullanılmıyor. Daha kalın iletken, aynı koşullarda daha düşük direnç ve daha az gerilim düşümü demek. Yalnız buradan 'kesin 200–250 W çekilir' gibi bir sonuca varamayız. Kablonun yanında konnektör, pinler, bağlantı şekli ve sıcaklık da önemli. Burada olumlu bulduğum şey kablonun kalınlığı, ölçmediğim bir güç kapasitesi değil.
İyi yanlarını geride bırakacak olursam kabloların çoğu çok kısa. Özellikle 24-pin bayağı kısa. Normalde birçok güç kaynağında 60 cm civarı oluyor. Bence PCIe kablosunu 16 AWG yapacaklarına kabloları biraz daha uzatsalar daha iyi olurmuş. Özellikle büyük kasalarda sıkıntı çıkarabilir.
Fan yapısı ve ses karakteri
Fan Green Planet GF12025-SPY, 12 V ve 0,18 A. Üreticisi Poweryear. Açıkçası fan genel olarak berbat. Düşük devirde bile sanki bir şey bir şeye sürtüyormuş gibi ses yapıyor. Yağlama veya yatakla ilgili bir sorun olabilir. Yatak türü muhtemelen sleeve bearing fakat içini açıp doğrulayamadım. Açmayı denedim, kırarım diye bıraktım; yerine takacak düzgün bir fanım yok.
Fanı B772 PNP transistör sürüyor. Başlangıç voltajını da yaklaşık 3 V ölçtüm. Poweryear'ı başka güç kaynaklarında da görüyoruz. Tam yükteki yaklaşık 47 dB değerine ayrıca geleceğim, ancak benim asıl hoşuma gitmeyen şey boşta bile duyulan o sürtünme sesi.
İç yapı ve platform
İç yapısına baktığınızda Zalman TXII ile ne kadar benzer olduğunu görebilirsiniz. Onun dışında ilk bakışta çok dikkat çeken bir şey yok. Bakalım kullanılan bileşenler nasıl.
PCB üzerinde 660 yazıyor. Bu da bizi Yijian'a, yani üretici adıyla Jiumeng'e götürüyor. Görünen o ki JM660 platformu kullanılmış. JM650 ile de bayağı benzerlik var, ama sadece benzer diye ikisi tamamen aynı demek doğru olmaz.
AC giriş katı ve EMI filtresi
EMI filtresi iki bölümden oluşuyor. AC girişte iki adet Y ve bir adet X kapasitörü var. PCB üzerinde de sigorta, MOV, iki common-mode choke bobini, bir X ve iki Y kapasitörü bulunuyor. Kısacası giriş filtresinde gözüme çarpan bir eksik yok. Bu fiyat için güzel.
MOV, NDF 10DK471K. Clamping gerilimi yaklaşık 775 V olarak belirtilmiş. Fakat bu, 775 V'un altında hiç iletime geçmez demek değil; clamping değeri belirli bir darbe akımında ölçülüyor. Varistörün iletime geçişi kademeli. 10 mm çap da burada olağan.
NTC giriş bölümünde yer alıyor ve ilk çalıştırmada oluşan ani akımı sınırlıyor. Varistör ise şebekeden gelebilecek geçici gerilim darbelerini bastırmak için var. İkisinin görevi farklı.
Primer taraf: köprü diyot, APFC ve PWM
Köprü diyot
Köprü diyot GBU1006, 1000 V / 6 A ve soğutucuya bağlanmış. 550 W'lık bu ünite için kâğıt üzerinde yeterli görünüyor. Bu arada marka ve model yazısı ters tarafa denk geldiği için diyotu PCB'den komple sökmek zorunda kaldım. Buradan montajlayan abime, ablama teşekkürlerimi iletiyorum. 🥰
Bulk kapasitör
Bulk kapasitör SAMXON HP serisinden, 330 µF / 400 V / 2.000 saat. Bu üniteye göre güzel. MSI A550BN'de falan 270 µF görüyoruz, burada 330 µF kullanılmış. Kutuda tam yükte 12 ms hold-up yazıyor, ama sırf kapasitans değerinden bunun kesin tuttuğunu söyleyemeyiz. Onu ölçmek lazım.
APFC katı
- SI16N50F
- 500V / 16A
- ×1
- SI8U600F
- 600V / 8A
- ×1
APFC tarafında bir adet SI16N50F MOSFET (500 V, 16 A) ve bir adet SI8U600F boost diyot (600 V, 8 A) kullanılmış. Üzerlerinde belirgin bir üretici logosu yok. Kısacası marka konusunda net bir şey söyleyemiyorum.
Ana anahtarlama ve kontrolcü
- SI16N50F
- 500V / 16A
- ×2
- Double Forward topoloji
- Champion CM6800UBX
- PFC ve PWM için tek kontrolcü
Ana anahtarlamada da iki adet SI16N50F (500 V, 16 A) var. Ünite Double Forward topolojisi kullanıyor. APFC ve PWM kontrolünü ise Champion CM6800UBX üstlenmiş. İki iş için tek kontrolcü seçmişler.
Sekonder taraf
Sekonder taraftaki elektrolitik kapasitörler SAMXON GT serisinden. Bu serinin 105°C için belirtilen ömrü modele göre 4.000 ila 10.000 saat arasında değişiyor. Açıkçası bu fiyat sınıfındaki bir güç kaynağında bunları görmek güzel.
- ERL35 tipi
- 550W sınıfı için yeterli boyut
- EL817
- Primer-sekonder geri besleme izolasyonu
Ana transformatör ERL35 tipinde, optokuplörlerde EL817 kullanılmış. Grup regülasyonlu bir ünite olduğu için hatların yük dağılımının voltaj davranışına etkisi var. Bunu testlerde de göreceğiz.
5VSB hattı
5VSB hattını PN8141 kontrol ediyor. Entegrenin içinde anahtarlama elemanı da var. Veri sayfasında 25 W ile ilgili bir özellik belirtilmesi, bu güç kaynağının 5VSB çıkışının doğrudan 25 W verebildiği anlamına gelmiyor. Çıkışta SR560, yani 6 A / 60 V Schottky diyot kullanılmış. PN8141'in kendi devresi için OVP, OCP ve OTP işlevleri de belirtiliyor.
- SAMXON GT 105°C 2200µF — 4.000–10.000 saat ×1
- Küçük çubuk bobin ×1
- SAMXON GT 105°C 1500µF — 4.000–10.000 saat ×1
- Boşta 5.18V / 11.00mV
- %60 yükte 5.12V / 14.00mV
- %88 yükte 5.02V / 13.78mV
- %96 yükte 4.96V / 14.50mV
Filtrelemede 2200 µF ve 1500 µF SAMXON GT kapasitörler, aralarında da bir çubuk bobin var. Gayet düzgün yapılmış. 5VSB'nin regülasyonu çok başarılı olmasa da ölçtüğüm noktalarda ATX sınırları içinde kaldı. Ripple tarafında da sorun yok.
5VSB – Gerilim, regülasyon ve ripple ölçümleri
| Yük | Gerilim | Regülasyon* | Ripple | Durum |
|---|---|---|---|---|
| %0 | 5,18 V | %0,00 | 11,00 mV | Başarılı |
| %60 | 5,12 V | −%1,16 | 14,00 mV | Başarılı |
| %88 | 5,02 V | −%3,09 | 13,78 mV | Başarılı |
| %96 | 4,96 V | −%4,25 | 14,50 mV | Başarılı |
Buradaki yüzdeleri 5,18 V başlangıç değerine göre hesapladım. Ölçtüğüm noktalarda gerilim ve ripple ATX sınırlarının dışına çıkmadı.
Doğrultma ve çıkış filtreleme
Çıkışta diyot kullanılmış; yani senkron doğrultma yok. Regülasyon da grup regülasyon. +3.3V hattı ikincil taraftaki doyum bobiniyle ayarlanıyor. Kısacası bildiğimiz grup regülasyonlu yapı.
+12V hattı
12V hattında iki adet PS30U60CTR (30 A, 60 V), bir adet de PS40U60CTR (40 A, 60 V) var. Üzerlerindeki PY işaretinin hangi üreticiye ait olduğunu kesinleştiremedim. Yine noname diyebiliriz. Bunların değerlerini toplayıp '100 A verebilir' demek de doğru olmaz. Soğutma, akım paylaşımı ve gerçek çalışma koşulları işin içine giriyor.
+5V ve +3.3V
+5V hattında SI30L100CT, yani 30 A / 100 V Schottky diyot var. Üzerinde marka logosu göremedim. Etikette 5V için 20 A yazıyor; kullanılan parçanın nominal değeri bunun üzerinde, ama gerçek sınır soğutmaya da bağlı.
+3.3V hattında PS30U45CTR (30 A, 45 V) bulunuyor. Burada da üretici konusunda net bilgi yok. Etikette 24 A yazıyor. Yani nominal değer bakımından uyumlu görünüyor, ancak burada da yalnızca diyotun üzerinde yazan değere bakarak kesin performans yorumu yapamayız.
−12V hattını besleyen ve doğrultan parçanın modelini belirleyemedim. İlla ki devresi vardır ama bulamadım.
Filtreleme
Aşağıda hatların filtreleme tarafında hangi kapasitörleri ve bobinleri kullandıklarını ayrı ayrı yazdım.
- SAMXON GT 105°C 2200µF — 4.000–10.000 saat ×1
- Çubuk bobin ×1
- X-CON ULR 105°C 1000µF — 2.000 saat ×1
- SAMXON GT 105°C 2200µF — 4.000–10.000 saat ×1
- Çubuk bobin ×1
- X-CON ULR 105°C 470µF — 2.000 saat ×1
- SAMXON GT 105°C 2200µF — 4.000–10.000 saat ×1
- Çubuk bobin ×1
- SAMXON GT 105°C 1500µF — 4.000–10.000 saat ×1
- SAMXON GT 105°C 2200µF ×1
Filtreleme genel hatlarıyla gayet iyi. Yine de özellikle +5V hattında biraz daha yüksek kapasitans görmek isterdim. Bunun transient response performansına etkisi olabilir, ama sadece kapasitöre bakıp kesin sonucu söyleyemeyiz. ESR, bobinler ve regülasyon devresi de önemli.
Performans testleri
Geldik incelemenin en önemli bölümüne. Testleri hem gerçek bir bilgisayar sistemiyle hem de ampuller ve ek dirençlerle yaptım. Her yük seviyesinde gördüğüm en düşük voltajı esas aldım. Ortam sıcaklığı yaklaşık 27°C idi.
Voltaj ve regülasyon
Green ilk ciddi sorununu yüksek yükte gösterdi. 12V hattındaki voltaj yük arttıkça kademeli olarak düşüyor ve PCIe çıkışında 11,43 V'a kadar geriliyor. Başlangıçtaki yaklaşık 12,33 V'a göre değişim −%7,30. Bu, nominal 12 V'a göre ATX sapması demek değil; 11,43 V nominalin yaklaşık %4,75 altında ve 11,40 V alt sınıra çok yakın. Asıl sınır dışına çıkan hat +5V oldu: %83,64 yükte 5,31 V gördüm. ATX'in üst sınırı 5,25 V, yani buradan kalıyor. 12V hattındaki düşüş de zaten regülasyonun pek iyi olmadığını kabak gibi gösteriyor.
Yük altında gerilim, fan ve sıcaklık tablosu
| Yük | +12V | +5V | +3.3V | Fan | Egzoz | Soğutucu | Sonuç |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| %0,00 | 12,33 V | 5,13 V | 3,36 V | 33 dB | 35°C | 35°C | Başarılı |
| %36,36 | 12,13 V | 5,18 V | 3,36 V | 35 dB | 45°C | 50°C | Başarılı |
| %54,55 | 11,76 V | 5,25 V | 3,36 V | 40 dB | 53°C | 58°C | Başarılı |
| %83,64 | 11,63 V | 5,31 V | 3,37 V | 45 dB | 65°C | 66°C | Başarısız |
| %92,73 | 11,43 V | 5,23 V | 3,24 V | 47 dB | 67°C | 70°C | Başarılı |
| CL125 | 12,13 V | 4,93 V | 3,20 V | 46 dB | 63°C | 65°C | Başarılı |
Tablodaki değerler yaptığım testlerden. Fan için verdiğim dB rakamları yaklaşık ölçümler. %83,64 yükte 5V hattının sınır dışına çıktığını da ayrıca işaretledim. CL125 ise çapraz yük testi.
Ripple
Ripple ölçümlerini 1 µF seramik ve 10 µF Nippon Chemi-Con elektrolitik kapasitör kullanarak yaptım. Regülasyondan pek memnun kalmadım ama ripple tarafı güzel. 12V hattında en yüksek 57 mV gördüm ve bu, ATX sınırının altında. Kapasitörler burada işini yapmış gibi duruyor.
| Yük | 12V | 5V | 3.3V | Durum |
|---|---|---|---|---|
| 0.00% | 14.00mV | 12.89mV | 11.56mV | Başarılı |
| 36.36% | 20.80mV | 17.20mV | 14.50mV | Başarılı |
| 54.55% | 39.11mV | 15.40mV | 18.40mV | Başarılı |
| 83.64% | 53.07mV | 19.11mV | 25.33mV | Başarılı |
| 92.73% | 57.00mV | 19.00mV | 26.00mV | Başarılı |
| CL125 | 39.00mV | 15.11mV | 17.20mV | Başarılı |
Sıcaklık ve ses
Profesyonel bir desibelmetrem olmadığından fan için verdiğim ses değerlerini yaklaşık kabul etmek gerekiyor. Tam yükte 47 dB civarı ölçtüm. Fan belirgin şekilde duyuluyor ama aşırı rahatsız edici değil. Benim sevmediğim tarafı boşta yaptığı hafif sürtünme sesi. Sıcaklık için de iki sensör kullandım: sekonder soğutucuda Xigmatek Shogun G 750W'dan söktüğüm 160K NTC, egzozda KY-028 modülü. Soğutucu en fazla 70°C'yi gördü. Ortam 27°C olduğundan 40°C gibi daha sıcak yerlerde de aynı sonuç çıkacak diyemeyiz.
PCB, lehim kalitesi ve izolasyon
Lehim kalitesi genel olarak başarılı. Baktığım kadarıyla belirgin bir soğuk lehim, eksik lehim veya taşmış lehim görmedim. Primer ile sekonder taraf arasındaki izolasyon mesafesi de yeterli görünüyor. Trafonun altında birkaç ek havalandırma deliği olsaydı fena olmazdı.
Ağır yükte az da olsa coil whine var. Kaplama yapılmış ama sesi tamamen engelleyememiş. Tabii coil whine olması tek başına güç kaynağı arızalı demek değil; sadece hoş bir şey değil.
Korumalar ve supervisor IC
Supervisor IC olarak Sitronix ST9S429-PG14 kullanılmış. Bu kontrolcü OVP, UVP, OCP ve Power Good işlevlerini destekliyor. Fakat entegre bunları destekliyor diye ünitede bütün korumalar her hatta kesin uygulanmış demek doğru olmaz. OTP'yi de ayrıca doğrulayamadım. Aşağıda gerçekten test ettiğim korumalar ve sonuçları var.
Sonuç
Geldik sonuç bölümüne. Green GP550A ECO çok kötü sayılacak bir model değil ama özellikle regülasyon performansıyla beklentimin altında kaldı. +12V hattının yükle birlikte bu kadar düşmesini, +5V hattının da bir noktada ATX sınırını aşmasını pek beğenmedim. Sonuçta bir güç kaynağından ilk beklediğim şey voltajları düzgün tutması.
Öte yandan ripple değerleri gayet güzel, sıcaklıklar 27°C test ortamında kontrol altında ve denediğim korumaların büyük kısmı da çalışıyor. Tam EMI filtresi, APFC, SAMXON GT kapasitörler ve 16 AWG PCIe kablosu da artı. Ama kablolar kısa, fan düşük yükte sürtünme sesi yapıyor ve bazı MOSFET ve diyotların üreticisi belli değil. Ağır yükte hafif coil whine da var.
Tabii bu üniteyi 1.399 TL'ye aldığımı unutmayalım. Bu fiyat aralığında kusursuz bir güç kaynağı beklemek gerçekçi değil. Bütçeniz çok kısıtlıysa ve sisteminiz 300 W civarında güç tüketiyorsa değerlendirilebilir. Ama benzer fiyata regülasyonu daha iyi, düzgün testleri olan bir alternatif varsa ben önceliği ona verirdim.
Artılar
- Fiyatına göre uzun ömürlü SAMXON GT kapasitörler
- 27°C ortamda nominal gücünü sağlayabildi
- 16 AWG PCIe kablosu
- 3 yıl garanti
- Başarılı ripple sonuçları
- Koruma testlerindeki olumlu sonuçlar
- Tam EMI filtresi ve APFC
Eksiler
- +12V ve 5VSB regülasyonu zayıf
- +5V bir testte ATX sınırını aştı
- Kablolar, özellikle 24-pin, kısa
- Fan düşük yükte sürtünme benzeri ses çıkarıyor
- Bazı MOSFET ve diyotların üreticisi belirsiz
- Ünite genelinde doğrulanmış OTP tespit edilemedi
- Çok ağır yükte hafif coil whine
Fiyatına göre affedildi
'Fiyatına göre affedildi' rozetini, normalde teknik eksileri yüzünden rahatça öneremeyeceğim ama fiyatına baktığımda anlamlı rakibi az olan güç kaynakları için kullanıyorum. Yani bu rozet sorunları yok demek değil; sadece fiyatını da hesaba katınca bazı eksilerini kabul edebiliyoruz.